Англійська мова як інструмент когнітивного відновлення: роль мовної освіти у реабілітації та соціальній інтеграції в умовах війни в Україні

Людмила Шанаєва-Цимбал, Наталія Зайцева, Індіра Ренська, Дмитро Теряєв
Анотація

Дослідження розглядає, як навчання англійської мови виступає важливим інструментом когнітивного відновлення, психологічної підтримки та соціальної реінтеграції осіб, які постраждали від війни. Завдяки стимулюванню нейропластичності та розвитку впевненості у власних силах, вивчення мови суттєво сприяє подоланню травматичних наслідків війни. Метою дослідження було з’ясувати, яким чином навчання англійської мови може слугувати засобом когнітивної реабілітації та соціальної реінтеграції з акцентом на його психологічний і когнітивний вплив. У дослідженні використано корпусний аналіз, компонентний аналіз, порівняльний аналіз англо-української термінології, контекстуальний і дискурс-аналіз, а також кількісні методи для визначення частотності термінів, їхньої щільності та мотиваційних характеристик. Результати дослідження засвідчили, що навчання англійської мови сприяє когнітивному відновленню шляхом стимулювання пам’яті, уваги, виконавчих функцій та нейропластичності, а також підтримує емоційне благополуччя і соціальну інтеграцію. Аналіз показав, що 48 % виявлених термінів є морфологічно мотивованими, 22 % – семантично мотивованими, 18 % – запозиченими або калькованими, а 12 % – конвенціоналізованими або непрозорими. Приблизно 70 % проаналізованої термінології продемонстрували лінгвістичну прозорість, що сприяє розумінню та знижує когнітивне навантаження на осіб, які пережили травматичний досвід. Результати також засвідчили, що 45 % англо-українських термінологічних відповідників мають повну еквівалентність, 25 % – часткову, а 30 % – нейтралізовану. Найвищу щільність реабілітаційно орієнтованої термінології зафіксовано в наукових статтях (29 %), далі йдуть підручники та навчальні посібники (23 %) і онлайн-освітні ресурси (21 %). Отримані результати підтвердили, що прозорі та напівпрозорі терміни сприяють когнітивній обробці інформації, емоційному відновленню та соціальній реінтеграції, тоді як непрозорі терміни потребують додаткової контекстуалізації та педагогічної підтримки. У дослідженні запропоновано інтегрувати реабілітаційно орієнтоване навчання англійської мови до програм постконфліктного відновлення, наголошуючи на лінгвістичній мотивації та семантичній прозорості як ключових механізмах когнітивної реабілітації, емоційної стабілізації та довготривалого соціального становлення особистості

Ключові слова

особи, які постраждали від війни; цифрова педагогіка; нейропластичність; інклюзивна освіта; соціальна підтримка; посттравматичний стресовий розлад; реабілітаційно орієнтоване навчання

ЦИТУВАТИ
Shanaieva-Tsymbal, L., Zaitseva, N., Renska, I., & Teriaiev, D. (2026). English as a tool for cognitive recovery: The role of language education in rehabilitation and social integration in wartime Ukraine. International Journal of Philology, 17(2), 23-41. https://doi.org/10.31548/philolog/2.2026.23
Використані джерела
  1. Aristotle. (1993). De anima. Oxford: Oxford University Press.
  2. Berkes, M., & Bialysto, E. (2022). Bilingualism as a contributor to cognitive reserve: What it can do and what it cannot do. American Journal of Alzheimer’s Disease & Other Dementias, 37. doi: 10.1177/15333175221091417.
  3. Bondarchuk, J., Khomenko, O., Vasylenko, O., & Yanchuk, O. (2024). Innovative strategies for learning English during wartime in Ukraine: Focusing on students’ motivation and preferences. Revista Romaneasca Pentru Educatie Multidimensionala, 16(4), 378-399. doi: 10.18662/rrem/16.4/920.
  4. Brouwer, J., van den Berg, F., Knooihuizen, R., Loerts, H., & Keijzer, M. (2025). The effects of language learning on cognitive functioning and psychosocial well-being in cognitively healthy older adults: A semi-blind randomised controlled trial. Aging, Neuropsychology, and Cognition, 32(2), 270-306. doi: 10.1080/13825585.2024.2384107.
  5. Cap, P. (2019). Discourse studies: Between social constructionism and linguistics. A critical overview. Topics in Linguistics, 20(2). doi: 10.2478/topling-2019-0006.
  6. Fernández-Silva, S. (2019). The cognitive and communicative functions of term variation in research articles: A comparative study in psychology and geology. Applied Linguistics, 40(4), 624-645. doi: 10.1093/applin/amy004.
  7. Fernyhough, C., & Borghi, A.M. (2023). Inner speech as language process and cognitive tool. Trends in Cognitive Sciences, 27(12), 1180-1193. doi: 10.1016/j.tics.2023.08.014.
  8. Gryshchenko, O. (2024). Discourse: Knowledge, news, and fake intertwined. Philological Review, 1(23), 4-11.  doi: 10.31499/2415-8828.1.2024.306854
  9. Havryliuk, A. (2025). Educational reintegration of male and female veterans of the Russian-Ukrainian war in the context of socio-humanitarian transformations. International Journal of Pedagogy, Innovation and New Technologies, 9. doi: 10.32702/2307-2156.2025.9.1.
  10. Illenko, O., Tsehelska, M., & Kuznetsova, L. (2023). Teaching English in wartime: Challenges and opportunities for community building and social change: Book of convention papers. Lviv: PE “Marusych”.
  11. Komar, O. (2020). Modern methods of implementation a communicative approach in English teaching. Collection of Scientific Papers of Uman State Pedagogical University, 3, 107-114. doi: 10.31499/2307-4906.3.2020.219098.
  12. Kroll, J.F., Bobb, S.C., & Hoshino, N. (2014). Two languages in mind: Bilingualism as a tool to investigate language, cognition, and the brain. Current Directions in Psychological Science, 23(3), 159-163. doi: 10.1177/0963721414528511.
  13. Lakoff, G., & Johnson, M. (2008). Metaphors we live by. Chicago: University of Chicago Press.
  14. Li, P., & Lan, Y.-J. (2022). Digital language learning (DLL): Insights from behavior, cognition, and the brain. Bilingualism: Language and Cognition, 25(3), 361-378. doi: 10.1017/S1366728921000353.
  15. Li, Y., Breithaupt, F., Hills, T., Lin, Z., Chen, Y., Siew, C.S., & Hertwig, R. (2024). How cognitive selection affects language change. Proceedings of the National Academy of Sciences, 121(1), article number e2220898120. doi: 10.1073/pnas.2220898120.
  16. Ness, T., Langlois, V.J., Kim, A.E., & Novick, J.M. (2025). The state of cognitive control in language processing. Perspectives on Psychological Science, 20(2), 219-240. doi: 10.1177/17456916231197122.
  17. Ortiz, J., Millan, R., & Sloan-Pena, G. (2025). Linguistic diversity and bilingualism in post-TBI cognitive recovery: Is there a cognitive reserve effect? Archives of Clinical Neuropsychology, 40(2). doi: 10.1093/arclin/acaf084.186.
  18. Rehak, R. (2021). The language labyrinth: Constructive critique on the terminology used in the AI discourse. In P. Verdegem (Ed.), AI for everyone? London: University of Westminster Press. doi: 10.16997/book55.f.
  19. Sarnovska, N. (2022). Blended learning technology as one of the foreign language teaching methods in the conditions of education during wartime. Grail of Science,12-13, 458-462. doi: 10.36074/grail-of-science.29.04.2022.079.
  20. Sichka, V., Darragh, J.J., & Petrie, G.M. (2025) Trauma-sensitive English teaching and SEL amid war in Ukraine. ELT Journal, 80(2), 240-250. doi: 10.1093/elt/ccaf044.
  21. Vysotskyi, A.V., & Romanchuk, S.M. (2024). The main problems of modern Ukrainian cognitive linguistics: Changing the paradigm of thinking in the conditions of the Russian-Ukrainian war. Transcarpathian Philological Studies, 35, 16-20. doi: 10.32782/tps2663-4880/2024.35.2.