Лексико-семантичні особливості синонімічного ряду ключової лексеми концепту freedom у сучасній англійській мові

Наталія Зайцева, Світлана Щербина
Анотація

Актуальність дослідження зумовлена посиленою увагою лінгвістики до вивчення концепту freedom у ціннісно-семантичній системі сучасної англійської мови, його активною репрезентацією в політичному, культурному та соціальному дискурсах, а також необхідністю комплексного уточнення семантичної організації й механізмів мовної реалізації цього концепту з урахуванням контекстуальної варіативності та синонімічних зв’язків. Метою дослідження був аналіз синонімічного ряду лексеми freedom як ключового номінанта однойменного лінгвокультурного концепту. Методологія дослідження охоплювала дефініційний, компонентний, порівняльний, контекстуальний та корпусний аналіз, що забезпечило добір, опис і класифікацію синонімічних одиниць, а також виявлення їх семантичних і функціональних характеристик. Встановлено основні лексико-семантичні групи сигнонімів лексеми freedom, що охоплюють політичні й громадянські права, автономію, звільнення від примусу, надані привілеї, свободу вибору та свободу руху. Проаналізовано їхні домінантні семи, типові колокації та стильові параметри, що дозволило уточнити поняттєвий складник концепту. Встановлено часткову нейтралізацію семантичних відмінностей між freedom і liberty у політичних промовах американських президентів, де ці лексеми маркують засадничі демократичні цінності. Аналіз використання лексем freedom та liberty у промовах американських президентів показав, що ці терміни набували насамперед філософського, демократичного та глобального значення, підкреслюючи їхню роль як фундаментальних цінностей нації. Лексема liberty зазвичай пов’язувалася з конституційними правами, зокрема у сталих поєднаннях, акцентуючи на захисті конкретних свобод. Водночас freedom підкреслювала універсальність і незмінність прагнення людей до автономії, протиставляючись неволі та морально негативним явищам. Обидві лексеми також використовувалися у глобальному контексті. Проаналізовано контекстуальні синоніми (rights, opportunity, victory) що розширюють смислову структуру концепту в дискурсивній практиці. Практична цінність дослідження полягала у можливості застосування його результатів фахівцями з когнітивної лінгвістики, лінгвокультурології, політичної лінгвістики, а також у навчанні академічної англійської мови та аналізі політичного дискурсу

Ключові слова

лінгвокультурний концепт; синонімія; лексико-семантичний клас; когнітивнодискурсивний аналіз; політична риторика; лексична варіативність; дискурсивні стратегії

ЦИТУВАТИ
Zaitseva, N., & Shcherbyna, S. (2025). Lexical and semantic features of the synonymic series of the key lexeme of the concept of freedom in modern English. International Journal of Philology, 16(4), 26-40. https://doi.org/10.31548/philolog/4.2025.26
Використані джерела
  1. Collins English thesaurus. (n.d.). Retrieved from https://surl.li/bizdbd.
  2. Corpus of Contemporary American English (COCA). (n.d.). Retrieved from https://www.english-corpora.org/coca/.
  3. Fairclough, N. (2013). Critical discourse analysis: The critical study of language (2nd ed.). London: Routledge. doi: 10.4324/9781315834368.
  4. Holubovska, I. (2004). Ethnic features of linguistic worldviews. Studia Linguistica, 4, 400-412.
  5. Karakevych, R., & Radchenko, O. (2025). Differentiation of the concepts of volia and freedom in Ukrainian and German linguocultures. Modern Philology, 3, 65-71. doi: 10.32782/ modernph-2025.3.9.
  6. Kipfer, B.A. (2022). Roget’s international thesaurus (8th ed.). New York: HarperCollins Publishers.
  7. Kononenko, V.I. (2008). Language in the context of culture. Ivano-Frankivsk: Plai.
  8. Longman collocations dictionary and thesaurus. (2013). Retrieved from https://surl.li/bbpcvl.
  9. Lushchii, S. (2024). The concept of freedom in the prose of Ukrainian diaspora writers. Synopsis: Text, Context, Media, 30(2), 86-92. doi: 10.28925/2311-259x.2024.2.4.
  10. Macmillan thesaurus. (n.d.). Retrieved from https://www.macmillandictionary.com/thesaurus.
  11. Mathias, J., & Silliman, R.B. (2022). Hate speech and the freedom discourse. Indonesia Media Law Review, 1(1), 1-22. doi: 10.15294/imrev.v1i1.56673.
  12. Merriam-Webster. (n.d.). Freedom. Retrieved from https://surl.lu/onidjy.
  13. Musolff, A. (2020). Political metaphor analysis: Discourse and scenarios. London: Bloomsbury Academic.
  14. Nagy, N. (2016). Freedom of language. Acta Universitatis Sapientiae, European and Regional Studies, 9(1), 121-124. doi: 10.1515/auseur-2016-0015.
  15. Nikishyna, T.I. (2016). Lexical fields of the concepts freedom, freedom, liberté in Ukrainian, English and French political discourses. Alfred Nobel University Journal of Philoligy, 2, 232-237. doi: 10.32342/2523-4463-2016-0-12-232-237.
  16. Online Etymology Dictionary. (n.d.). Retrieved from https://www.etymonline.com.
  17. Orazbekova, I. (2025). A cross-cultural associative study of concepts (education, freedom, happiness). Journal of Education Culture and Society, 16(1), 271-285. doi: 10.15503/ jecs2025.2.271.285.
  18. Oxford English Dictonary. (n.d.). Retrieved from https://www.oed.com.
  19. Pechonchyk, T. (2009). The concept of freedom of speech and its verbalization in modern Ukrainian mass media discourse. (Doctoral dissertation, Taras Shevchenko National University of Kyiv, Kyiv, Ukraine).
  20. Pylynskyi, M. (2024). The political aspect of the concept of freedom in Pavlo Vyshebaba’s works. Synopsis: Text, Context, Media, 30(1), 9-14. doi: 10.28925/2311-259x.2024.1.2.
  21. Sabadash, D., & Lukaniuk, V. (2023). Concept democracy in the speeches of the world leaders in the context of Russian-Ukrainian war. Bulletin of Taras Shevchenko National University of Kyiv. Literary Studies. Linguistics. Folklore Studies, 34(2), 112-117. doi: 10.17721/17282659.2023.34.22.
  22. Shuhaiev, A., & Malchenko, M. (2022). The representation of the concept freedom in PR texts. Transcarpathian Philological Studies, 2(24), 103-106. doi: 10.32782/tps2663-4880/2022.24.2.21.
  23. Soóky, R. (2022). How (un)freedom is being developed: The linguistic world of one political party in Slovakia concerning liberalism. Journal of Linguistics, 73(3), 329-353. doi: 10.2478/ jazcas-2023-0012.
  24. The American Presidency Project. (n.d.). Retrieved from https://www.presidency.ucsb.edu.
  25. van Dijk, T.A. (2006). Politics, ideology, and discourse. Journal of Political Ideologies, 11(2), 115-140. doi: 10.1080/13569310600687908.
  26. Voyant Tools. (n.d.). Retrieved from https://voyant-tools.org.
  27. Webster, N. (1828). Retrieved from https://webstersdictionary1828.com.
  28. Wodak, R. (2015). The politics of fear: What right-wing populist discourses mean. London: Sage Publications. doi: 10.4135/9781446270073.
  29. Yesypenko, N.H. (2010). The cultural concept “freedom” in the linguistic worldview of the English. Zhytomyr State University Journal. Philological Sciences. 51, 39-43.
  30. Zhaivoronok, V.V. (2006). Signs of Ukrainian ethnoculture: A reference dictionary. Kyiv: Dovira.